ผลการดำเนินการโครงการพัฒนาพื้นที่บริเวณถนนราชดำเนินกลาง

ผลการดำเนินการโครงการ

จากการวิเคราะห์และสังเคราะห์ข้อมูลและความคิดเห็นของการร่วมหารือกับภาคียุทธศาสตร์ ตลอดจนผู้เชี่ยวชาญด้านต่างๆ นำมาซึ่งกรอบการพัฒนาพื้นที่บริเวณถนนราชดำเนินกลาง ประกอบด้วย ประเด็นหลัก 3 ประการ ดังนี้

1)    (1) สัญลักษณ์แห่งความก้าวหน้าของสังคมไทย (The Landmark of Thailand’s Progress) : ถนนราชดำเนินจะเปรียบเสมือนกระจกเงาบานใหญ่ที่สะท้อนให้เห็นวิวัฒนาการของกระบวนการเรียนรู้ของสังคมไทยด้วยทำเลที่ตั้งของถนนที่เป็นแกนกลางของกรุงรัตนโกสินทร์ แวดล้อมไปด้วยสินทรัพย์ทางวัฒนธรรม และภูมิปัญญาของสังคมไทยที่กระจายอยู่ทั่วพื้นที่ ถนนราชดำเนินกลางจึงมีศักยภาพสูงมากที่ได้รับการส่งเสริมให้เป็น นิเวศน์ของการเรียนรู้ใหม่” (New Learning Ecologies) ที่แสดงให้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงในด้านกระบวนการ (Process) วิธีการ (Method) เนื้อหา (Content) และสถานที่ (Space) แห่งการเรียนรู้และความก้าวหน้าของคนในชุมชนและสังคมไทยในอนาคต

2)     (2) จุดเริ่มต้นของการอนุรักษ์ฟื้นฟูกรุงรัตนโกสินทร์ (The Anchor Development of Ratanakosin Island) :การพัฒนาพื้นที่บริเวณถนนราชดำเนินกลางเป็นโอกาสสำคัญที่จะสร้างดุลยภาพและพลิกฟื้นกรุงรัตนโกสินทร์ให้กลับมาคึกคักและตอบสนองความต้องการร่วมสมัยของชุมชนและสังคม ด้วยตำแหน่งที่ตั้งของถนนราชดำเนินกลางที่เป็น แกนกลาง” ของกรุงรัตนโกสินทร์ส่วนเหนือ จึงมีศักยภาพสูงในการเชื่อมโยงแหล่งมรดกวัฒนธรรมสำคัญและชุมชนโดยรอบ ด้วยการวางแผนและพัฒนาให้เชื่อมโยงสอดคล้องและเป็นไปในทิศทางเดียวกัน ทั้งด้านกายภาพ กิจกรรม และความหมาย

3)    (3) การพัฒนาเพื่อประโยชน์สาธารณะสูงสุด (Maximization of Social Benefits): การพัฒนาพื้นที่บริเวณถนนราชดำเนินกลาง ควรสร้างประโยชน์สูงสุดให้กับสังคม สร้างความยั่งยืนต่อชุมชนและคนในพื้นที่ โดยยึดหลักการพัฒนาอย่างสมเหตุสมผล ตามสภาพภูมิสังคมและวัฒนธรรมชุมชน บนพื้นฐานของการอนุรักษ์ การไม่แสวงหากำไรสูงสุด และความพอดีเหมาะสมในสาธารณะประโยชน์เป็นสำคัญ โดยใช้แนวคิด การพัฒนาแบบมีส่วนร่วมและทั่วถึง” (Inclusive Development) ที่มุ่งเน้นการเติบโตแบบที่เปิดโอกาสให้คนส่วนใหญ่มีส่วนร่วมและได้รับผลประโยชน์จากการพัฒนา

ภายใต้กรอบการพัฒนาที่กล่าวมาข้างต้น นำมาสู่วิสัยทัศน์การพัฒนา ดังนี้ “ราชดำเนิน :

ถนนแห่งประชา เรียนรู้อภิวัฒน์พัฒนา สืบคุณค่าอดีต สรรค์สังคีตอนาคต” โดยในราว

สองทศวรรษข้างหน้า วาระของการเฉลิมฉลอง 250 ปีกรุงรัตนโกสินทร์ และ 100 ปี

ประชาธิปไตย (พ.ศ.2575)  

                                                                                          

เกณฑ์และแนวคิดการออกแบบ 

กณฑ์การออกแบบ 5 ประการสำคัญที่สนับสนุนวิสัยทัศน์ดังกล่าวข้างต้น ได้แก่        

1)  สร้างพื้นที่และโอกาสในการเรียนรู้ผ่านมิติพื้นที่ด้านต่างๆ ทั้งในเชิงกายภาพ

(Physical Space) เชิงเสมือน (Virtual Space) และเชิงปัญญา (Cognitive Space)     

อันเป็นแนวความคิดการเรียนรู้ในรูปแบบใหม่

2)  ส่งเสริมความภาคภูมิใจแบบไทยนิยม โดยการพัฒนาระบบกิจกรรมในอาคารและ

พื้นที่สาธารณะที่ส่งเสริมทั้งการแสดงออกของผลิตภัณฑ์รวมทั้งการสาธิตกระบวนการที่

อยู่เบื้องหลัง ของศิลปวัฒนธรรมและวิทยาการสำคัญของประเทศที่ถือเป็นระดับนวัต

กรรม (Innovation)

3)      สร้างพื้นที่ อเนกประโยชน์” (Multi-Use) โดยการสนับสนุนให้เกิดกิจกรรมการ

ใช้อาคารและพื้นที่สาธารณะที่หลากหลาย สามารถดึงดูดกลุ่มคนต่างๆให้เข้ามาใช้

ประโยชน์พื้นที่โครงการได้ตลอดทั้งช่วงเวลากลางวันและกลางคืน

4)      พัฒนาฟื้นฟูถนนราชดำเนินในลักษณะของย่านการพัฒนา โดยสร้างความสัมพันธ์

เชื่อมโยงกับพื้นที่เมืองและระบบกิจกรรมของพื้นที่ย่านโดยรอบ ทั้งในมิติด้านกายภาพ

เศรษฐกิจ และสังคม

5)      สนับสนุนให้เกิดการพัฒนาพื้นที่ที่สอดคล้องกับนโยบายเศรษฐกิจสร้างสรรค์

รวมทั้งกระบวนการและกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่ใช้พื้นฐานของสินทรัพย์ทางวัฒนธรรม

ร่วมกับความคิดสร้างสรรค์ นวัตกรรม หรือเทคโนโลยีที่สามารถสร้างสรรค์สินค้าและ

บริการที่มีมูลค่าเพิ่มในเชิงพาณิชย์หรือในเชิงสังคม

                                                                                                   ผังแม่บทการพัฒนาพื้นที่ถนนราชดำเนินกลางและบริเวณโดยรอบ

การพัฒนาพื้นที่ถนนราชดำเนินกลางและบริเวณโดยรอบ แบ่งพื้นที่การพัฒนาเป็น 4 โซน ได้แก่ โซนที่ 1: ประตูสู่การเรียนรู้ โซนที่ 2 : จัตุรัสแห่งปัญญา โซนที่ 3 : ก้าวหน้านวัตกรรม และโซนที่ 4 ไทยทำ-ไทยคิด โดยในแต่ละโซนการพัฒนา มีจุดเด่นของแนวคิดการปรับปรุงพื้นที่เชิงกายภาพ ดังนี้

                                              แนวคิดการออกแบบ : โซนการพัฒนา

         

             

                           ภาพผังแม่บทการพัฒนาพื้นที่บริเวณถนนราชดำเนินกลาง

 

โซนที่ 1: ประตูสู่การเรียนรู้

พื้นที่โซนที่ 1 ครอบคลุมบริเวณสองฝั่งถนนราชดำเนินกลางตั้งแต่สะพานผ่านฟ้าลีลาศจนถึงอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย เป็นพื้นที่ที่มีความสำคัญเชิงประวัติศาสตร์ในบทบาทของประตูทางเข้าราชธานีกรุงรัตนโกสินทร์ในยุคอดีต และด้วยตำแหน่งที่ตั้งที่เป็นจุดตัดระหว่างสถานีรถไฟฟ้าใต้ดินสายสีส้มและสายสีม่วง รวมถึงเป็นที่ตั้งของนิทรรศน์รัตนโกสินทร์ และหอศิลป์ร่วมสมัยราชดำเนิน อันเป็นแหล่งเรียนรู้เชิงประวัติศาสตร์ และศิลปวัฒนธรรมของคนไทย พื้นที่โซนที่ 1 จึงเป็นพื้นที่ทำเลยุทธศาสตร์หรือ จุดเริ่มต้นของการเข้าสู่ถนนราชดำเนินกลางและกรุงรัตนโกสินทร์ชั้นในในอนาคต ดังนั้นการพัฒนาพื้นที่โซนที่ 1 จึงมีศักยภาพเป็นแหล่งเรียนรู้จากอดีตสู่พื้นที่การเรียนรู้ร่วมสมัย โดยส่งเสริมนิเวศน์แห่งการเรียนรู้ การฟื้นฟูภาพจำของระบบกิจกรรมที่เคยมีบทบาทสำคัญในอดีต (ศาลาเฉลิมไทย) และการบูรณาการพื้นที่ทางขึ้น-ลงสถานีรถไฟฟ้า อุโมงค์ทางเดินเชื่อมใต้ดิน และพื้นที่จอดรถใต้ดินในอาคารริมถนนราชดำเนินกลางได้อย่างไร้รอยต่อ

           

 

              

                               อาคาร 21: หอภาพยนตร์ไทยย้อนสมัย (ประมาณ 500 ที่นั่ง)

         

             ภาพอาคาร 22 : พื้นที่ทางขึ้น-ลงสถานีรถไฟฟ้าใต้ดินภายในหอประวัติ

                       ราชดำเนินกลางและจุดชมทัศนียภาพเมือง

         

           ภาพตำแหน่งทางขึ้นลงสถานีรถไฟฟ้าสถานีอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย

โซนที่ 2: จัตุรัสแห่งปัญญาและสันทนาการ

พื้นที่โซนที่ 2 ครอบคลุมบริเวณโดยรอบอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย ซึ่งพื้นที่บริเวณนี้มีความสำคัญเชิงสัญลักษณ์ในการเรียกร้องสิทธิและเสรีภาพตามระบอบประชาธิปไตย ตลอดจนการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นและอุดมการณ์ของผู้คนในหลายยุคสมัยที่ผ่านมาด้วยคุณค่าในเชิงสัญลักษณ์และระบบกิจกรรมในที่ตั้ง บทบาทของพื้นที่โซนที่ 2 จึงยึดโยงกับการเป็นพื้นที่เพื่อเสริมสร้างกระบวนการเรียนรู้ทางปัญญาผ่านการเสวนาแลกเปลี่ยนถ่ายทอดความรู้และความคิดระหว่างสมาชิกในสังคมทุกกลุ่มวัย ด้วยการใช้ประโยชน์อาคารเป็นร้านกิน-ดื่ม (อาคาร 11,12,19,20)

พื้นที่โซนที่ 2 เป็นส่วนพื้นที่การพัฒนาที่มีความต่อเนื่องกับพื้นที่โซนที่ 1 ซึ่งมีโครงการพัฒนาสถานีรถไฟฟ้าใต้ดินอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย และพื้นที่ทางขึ้นลงสถานี ซึ่งตามแผนการพัฒนาโครงการโดยรฟม.นั้นมีแนวโน้มที่จะเลือกใช้พื้นที่บริเวณด้านหลังอาคาร 20 (ร้านอาหาร Sidewalk ในปัจจุบัน) เพื่อก่อสร้างอาคารส่วนสนับสนุนระบบใต้ดิน โครงการพัฒนาพื้นที่บริเวณถนนราชดำเนินกลางจึงมีข้อเสนอให้ดัดแปลงอาคาร 22 เพื่อเป็นพื้นที่ทางขึ้นลงสถานีรถไฟฟ้าใต้ดินทดแทนพื้นที่ทางขึ้นลงสถานีเดิมที่มีตำแหน่งที่ตั้งอยู่บนทางเดินเท้าบริเวณด้านหน้าอาคาร 1 และปรับปรุงระบบโครงข่ายการสัญจรส่วนอื่นๆ เพื่อส่งเสริมความเป็นพื้นที่เชิงสัญลักษณ์โดยรอบอนุสาวรีย์ประชาธิปไตยด้วยการเปลี่ยนวัสดุปิดผิวถนน เพื่อเน้นความพิเศษของพื้นที่ตั้งอนุสาวรีย์ และการปรับปรุงคุณภาพของระบบทางเดินเท้าและทางจักรยาน ตลอดจนทางเข้าอาคารให้เป็นไปตามมาตรฐานการออกแบบเพื่อคนทั้งมวล

 

           

              ภาพร้านค้าและร้านอาหารสำหรับการกิน-ดื่ม-เสวนา-โอภาปราศรัย

                        ในกลุ่มอาคารรอบอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย

 

                   

                  ภาพการออกแบบพื้นผิวถนนเพื่อเน้นความพิเศษของพื้นที่ตั้งอนุสาวรีย์และ

         การปรับปรุงคุณภาพ ของทางสัญจรให้เป็นไปตามมาตรฐานการออกแบบเพื่อคนทั้งมวล

       

โซนที่ 3: ก้าวหน้านวัตกรรรม

พื้นที่โซนที่ 3 ครอบคลุมบริเวณตั้งแต่อนุสาวรีย์ประชาธิปไตยจนถึงสี่แยกคอกวัว มีศักยภาพเชิงที่ตั้งคือเป็นพื้นที่ต่อเนื่องจากถนนข้าวสารและบางลำพู ซึ่งเป็นย่านการค้าเพื่อการท่องเที่ยวระดับประเทศที่มีความคึกคักและมีชีวิตชีวาตลอด 24 ชั่วโมง อย่างไรก็ตาม หากวิเคราะห์แนวโน้มการพัฒนาแล้วพบว่าพื้นที่โซนที่ 3 มีศักยภาพการพัฒนาที่น้อยกว่าโซนอื่นๆ ดังนั้น บทบาทในการพัฒนาพื้นที่โซนที่ 3 จึงเป็นพื้นที่สนับสนุนของโซนที่ 2 และ 4 โดยกำหนดให้เป็นพื้นที่การเรียนรู้ด้านความก้าวหน้าของนวัตกรรมไทย ซึ่งประกอบด้วยการใช้ประโยชน์อาคารเป็นหอสมุดนวัตกรรม 24 ชม. (อาคาร 18) และศูนย์นวัตกรรมไทย (อาคาร 03, 04, 08, 09) ซึ่งเป็นอาคารจัดแสดงความก้าวหน้าขององค์กรไทยที่มีวิสัยทัศน์และบทบาทในการผลิตคิดค้นนวัตกรรมเพื่อสังคม (Social innovation) อันเป็นต้นแบบการพัฒนาประเทศ

                        

     ภาพบรรยากาศภายในอาคารเพื่อการเรียนรู้ด้านความก้าวหน้าของนวัตกรรมไทย

 

                           

       ภาพบรรยากาศริมถนนราชดำเนินกลาง พื้นที่การเรียนรู้ด้านความก้าวหน้าของนวัตกรรมไทย

                    

        ภาพบรรยากาศการใช้ประโยชน์พื้นที่ด้านหลังอาคารบริเวณโซนที่ 3 : ก้าวหน้านวัตกรรม

  (ซอยราชดำเนินกลางเหนือ-ใต้ (ถนนศุขา)

 

 

            โซนที่ 4: ไทยทำ-ไทยคิด

            พื้นที่โซนที่ 4 ครอบคลุมบริเวณตั้งแต่สี่แยกคอกวัวจนถึงสะพานผ่านพิภพลีลา นับเป็นโซนที่มีพื้นที่ใหญ่ที่สุดและเป็นตำแหน่งยุทธศาสตร์ในการผ่านเข้าสู่ถนนราชดำเนินกลางทางด้านสะพานผ่านฟ้าลีลาศ ความโดดเด่นของพื้นที่โซนนี้เป็นภาพจำของย่านแสดงออกและจับจ่ายสินค้า (Exhibition Areas) เนื่องจากในอดีต บริเวณนี้เคยเป็นที่ตั้งของห้างสรรพสินค้าฝรั่งที่ใหญ่ที่สุดในพระนคร ตลอดจนศูนย์แสดงสินค้าสมัยจอมพล ป.พิบูลสงคราม รวมทั้งร้านผดุงชีพที่เป็นแหล่งขายสินค้าหัตถกรรมและของเล่นแห่งแรกของกรุงเทพมหานคร ในเชิงทำเลที่ตั้ง พื้นที่โซนนี้ยังมีศักยภาพในการเชื่อมโยงกับระบบการท่องเที่ยวอื่นๆ ภายในกรุงรัตนโกสินทร์ และในอนาคตมีโครงการพัฒนาลานเฉลิมพระเกียรติฯ และสถานีขึ้น-ลงรถไฟฟ้าใต้ดินสายสีส้มจำนวน 1 สถานี ซึ่งจะเป็นแม่เหล็กดึงดูดกลุ่มคน และทำให้พื้นที่โซนนี้มีศักยภาพในการเข้าถึงที่สูงขึ้นกว่าในปัจจุบัน

ด้วยคุณค่าความสำคัญและแนวโน้มการพัฒนา โซนที่ 4 จึงมีศักยภาพในการพัฒนาสู่พื้นที่ ไทยคิด-ไทยทำหรือแหล่งรวมศิลปวัฒนธรรมและวิทยาการสำคัญของประเทศ ที่ถือเป็นระดับนวัตกรรม และเป็นความภาคภูมิใจของสังคมไทย โดยส่งเสริมให้เป็นพื้นที่แสดงออกของผลิตภัณฑ์ สิ่งประดิษฐ์ และพื้นที่สาธิตกระบวนการเบื้องหลัง ซึ่งเปิดกว้างให้มีพื้นที่ในการเรียนรู้เชิงเครือข่าย เพื่อเป็นพื้นที่สร้างสรรค์ร่วมกันของคนหลากหลายกลุ่ม ประกอบด้วยการใช้ประโยชน์อาคาร ดังนี้ ศูนย์โครงการในพระราชดำริ (อาคาร 7) ศูนย์แสดงสินค้าและพื้นที่สำนักงานขนาดเล็กสำหรับผลิตภัณฑ์โอทอป (OTOP) และสินค้าของวิสาหกิจขนาดเล็กและขนาดกลาง (SME) (อาคาร 05 14 และ 17) โรงแรมประเภท Boutique Hotel ระดับดี (อาคาร 15 ด้วยการปรับปรุงคุณภาพโรงแรมรอยัลรัตนโกสินทร์เดิม) 

 

                    

       ภาพบรรยากาศภายในอาคาร 07 : ศูนย์โครงการในพระราชดำริ มองสู่ลานเฉลิมพระเกียรติฯ

 

                    

        ภาพบรรยากาศและมุมมองจากห้องพักอาคารโรงแรมรอยัลรัตนโกสินทร์

    สู่พื้นที่ลานเฉลิมพระเกียรติฯ

 คณะทำงานได้เล็งเห็นถึงความจำเป็นในการศึกษาเพื่อปรับปรุงนโยบายและแผนการใช้ประโยชน์ที่ดินและอาคารในกรรมสิทธิ์ของสำนักงานทรัพย์สินฯ ในพื้นที่กรุงรัตนโกสินทร์ เพื่อพลิกฟื้นและเพิ่มศักยภาพการใช้ประโยชน์ที่ดินของย่านประวัติศาสตร์ให้มีประสิทธิภาพไปพร้อมกับการสร้างสภาพแวดล้อมที่มีคุณภาพ เพื่อให้สอดคล้องกับแนวโน้มการพัฒนาเมืองในยุคระบบราง และสร้างความสมดุลระหว่างผลตอบแทนด้านการเงินและผลตอบแทนทางสังคมของการลงทุน (Social Return on Investment: SROI) ผ่านโมเดลการฟื้นฟูเมืองที่หลากหลายทั้งรูปแบบพหุภาคี ได้แก่ PPPP (Public, Public and Private Partnership)  และ PPCP (Public, Private and Community Partnership) ซึ่งเป็นการพัฒนาแบบมีส่วนร่วมและทั่วถึง (Inclusive Development) อย่างแท้จริง

 

บรรยากาศโดยรวม

 

ภาพบรรยากาศพื้นที่ทางเดินเท้าริมถนนราชดำเนินกลาง

ภาพบรรยากาศพื้นที่ทางเดินเท้าริมถนนราชดำเนินกลาง

 

       

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

             

 

 


Referenced Project: 
โครงการวางแผนพัฒนาพื้นที่บริเวณถนนราชดำเนินกลาง
Progress Date: 
พฤหัสบดี, เมษายน 24, 2014